Pag-uwi ko sa aming bahay sa Quezon City, naramdaman ko ang kakaibang katahimikan. Wala na ang mga damit ni Marco; ang natira na lamang ay ang mga alaala ng aming hirap at sakripisyo. Ngunit sa halip na umiyak, naramdaman ko ang isang matinding kalayaan na matagal nang nakakulong sa aking dibdib. Ang sakit ay unti-unting napalitan ng malamig na determinasyon.
Kinabukasan ng umaga, hindi na ako nag-aksaya ng panahon. Ipinasa ko ang lahat ng dokumento, resibo, kontrata, at mga ebidensya ng utang at gastusin sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) at sa Ethics Committee ng law firm kung saan nagtatrabaho si Marco. Kalakip nito ang isang pormal na reklamo tungkol sa kawalan ng integridad at panlilinlang sa pananalapi, pati na rin ang affidavit ng aming pitong taong pagsasama kung saan pinatunayan ko na ako ang nag-utos at gumastos para sa kanyang pag-aaral sa ilalim ng isang hindi pormal na kasunduan ng suporta kapalit ng pangakong magtataguyod kami nang magkasama.
Ayon sa batas at sa mga regulasyon ng propesyonal na etikanya, ang isang abogado ay dapat magtaglay ng magandang moral na karakter. Ang ginawa niyang panlilinlang, abandonment, at ang paggamit sa akin habang pinaplano ang pagpapakasal sa iba ay sapat na basehan upang masuspinde o tuluyang matanggalan ng lisensya.
Makalipas ang dalawang linggo, umabot sa balita sa opisina at sa social media ang iskandalo. Ang law firm ay naglabas ng desisyon na suspindihin si Marco habang iniimbestigahan ang kaso nito sa IBP. Ang kanyang pangalan na pinaghirapang itayo ay biglang gumuho sa loob lamang ng ilang araw. Naging usap-usapan siya sa kanilang industriya, at ang pamilya ni Bea ay napilitang lumipat ng ibang lungsod dahil sa kahihiyan.
Isang hapon, habang ako ay naghahanda para sa isang importanteng pulong para sa aking promosyon bilang Operations Manager sa aking kumpanya, tumunog ang aking telepono. Si Marco ang tumatawag. Paulit-ulit. Hindi ko sinagot sa unang dalawang tawag, ngunit nang mag-ring ito muli, pinindot ko ang sagot at inilagay sa speaker habang patuloy akong nag-aayos ng aking mga dokumento.
“Elena… pakiusap, maawa ka sa akin,” ang nanginginig at basang-basang boses ni Marco sa kabilang linya. Parang wala na ang yabang ng isang abogadong nagmamalaki sa altar noon. “Tinanggal na ako sa firm. Sinasabi ng IBP na iimbestigahan nila ang lisensya ko. Si Bea… iniwan na rin ako ng pamilya niya at nag-aaway na kami araw-araw. Nawala na ang lahat sa akin, Elena. Ikaw na lang ang pag-asa ko. Balikan mo ako…usin natin ulit.”
Tumigil ako sa ginagawa ko. Tinitigan ko ang aking sarili sa salamin—ang mukha ng isang babaeng minsan nang nagpakababa para sa isang taong walang utang na loob, ngunit ngayon ay nakatayo nang tuwid, may dignidad, at may sariling tagumpay.
“Marco,” malamig at matatag kong sagot. “Inubos ko ang pitong taon ng buhay ko para itayo ka. Binigay ko ang lahat nang walang hinihinging kapalit kundi ang iyong katapatan. Pero ikaw ang pumili na sirain iyon sa loob lamang ng isang araw.”
“Elena, please…”
“Hindi mo kawalan ang pagkawala ko, Marco,” pagpapatuloy ko nang may ngiti sa aking labi. “Ang lisensyang sinira ko ay patunay lamang na ang hustisya ay hindi nakukuha sa korte kundi sa taong marunong lumaban para sa sarili niya. Mag-isa mong pinili ang landas na iyan, kaya dahiin mo hanggang sa huli.”
Pinatay ko ang tawag at tuluyan nang blinock ang kanyang numero.
Ibinaba ko ang telepono at huminga ng malalim. Paglabas ko ng aking opisina, sinalubong ako ng aking mga kasamahan na may dalang bulaklak at pagbati para sa aking bagong posisyon. Ang sugat ay unti-unti nang humihilom, at sa unang pagkakataon pagkatapos ng pitong taon, naramdaman ko na ang buhay ko ay talagang akin na—malaya, buo, at handang magsimula muli.