Matapos ang tatlong oras na pag-ikot sa iba’t ibang eskinita at pagtatanong sa mga squatter area at apartment complex malapit sa palengke, nakarating si Danilo sa isang lumang apartment building na may pangalang “RIVERA APARTMENTS.” Dito nakatira ang tiyahin ni Marissa na si Aling Rosa. Ayon sa isang nakakilala sa kanya kanina, dito raw madalas mamalagi si Marissa tuwing pumupunta ito sa Maynila para mamili ng mga paninda.
Hinihingal, basa ang buong katawan mula sa ulan, at may mabibigat na hakbang, umakyat si Danilo sa ikalawang palapag. Nakita niya ang pintuan na may markang “Door 4B.” Walang pag-aatubili, kinuha niya ang kanyang kamao at malakas na kumatok.
Tok! Tok! Tok!
Ilang sandali ang lumipas, narinig niya ang yabag ng mga paa sa loob. Bumukas ang pintuan, at tumambad ang mukha ng isang matandang babae—si Aling Rosa. Nanlaki ang mga mata nito nang makita si Danilo. Ang mukha nito ay namutla, tila ba multo ang nakita.
“D-Danilo?” utal na sabi ni Aling Rosa, nanginginig ang mga kamay habang nakahawak sa door knob.
“Tiyahin… nasaan si Marissa?” tanong ni Danilo, mababa ngunit matigas at may halong galit ang boses. Pilit siyang pumasok sa loob kahit hindi pinag-aanyayahan. “Nasaan ang asawa ko at ang anak ko? Bakit nila ibinenta ang bahay namin? May iba na ba siya? Sabihin niyo sa akin ang totoo!”
Bago pa makasagot si Aling Rosa, narinig mula sa loob ng silid ang isang pamilyar at matinis na boses ng bata. “Mama, sino po ‘yun? May tao po ba sa labas?”
Kasunod nito, lumabas mula sa kwarto ang isang babae na may dalang tuwalya at pinupunasan ang buhok. Si Marissa. Ngunit nang makita niya si Danilo na basang-basa, maputla, at galit na galit habang nakatayo sa sala, nanigas siya sa kanyang kinatatayuan. Ang tuwalya ay nalaglag sa sahig.
“Danilo…” pabulong na tawag ni Marissa, ang kanyang mga mata ay agad napuno ng luha. “B-Bakit ka nandito? Ang sabi mo sa huling mensahe mo, sa susunod na buwan ka pa uuwi…”
“Kaya pala!” sigaw ni Danilo, hindi na napigilan ang galit na nag-uumapaw sa kanyang dibdib sa loob ng limang taon. Tumulo ang mainit na luha na hinaluan ng pawis at ulan sa kanyang mukha. “Kaya pala ganyan ang mukha mo nang makita mo ako! Dahil hindi mo inaasahang uuwi ako ngayon! Ibinenta mo ang ating bahay nang walang pahintulot ko! Ibinenta mo ang pinagpaguran ko sa initan at alikabok sa Dubai habang ako ay nagpapakamatay doon para sa inyo! Sino ang lalaking pinagbentahan mo? Nasaan ang pera, Marissa?!”
“Papa!” isang iyak ang nanggaling sa likuran ni Marissa. Lumabas si Sofia mula sa kwarto, tumatakbo patungo sa kanyang ama, at niyakap nang mahigpit ang mga binti nito. “Papa, umuwi ka na! Miss na miss ka na namin!”
Natigilan si Danilo. Yumuko siya at tiningnan ang kanyang anak. Ang pitong taong gulang na si Sofia ay pumayat, maputla, at may suot na manipis na damit. Ngunit nang tignan niya ang mukha ng bata, napansin niya ang isang kakaibang bagay—ang kanyang balat ay tila ba may mga pasa, at ang buhok nito ay maikli at parang bagong ahit. Parang may pumiga sa puso ni Danilo.
“Sofia… anak…” nanginginig na lumuhod si Danilo upang yakapin ang anak, ngunit napansin niyang napaaray ang bata sa kanyang paghawak sa braso nito.
“Huwag po, Papa, masakit…” mahinang sabi ni Sofia.
Agad na lumapit si Marissa, umiiyak nang sobsob, at hinawakan ang balikat ni Danilo. “Danilo, patawarin mo ako… patawarin mo ako kung hindi ko sinabi sa iyo agad. Patawarin mo ako kung ibinenta ko ang bahay…”
“Bakit mo ginawa, Marissa?!” sigaw ni Danilo, galit pa rin ngunit nagsisimula nang manginig sa takot sa nakikita sa kanyang anak. “Saan napunta ang pera ng bahay? Sino ang kasama mo?!”
Humihikbi si Marissa, kinuha ang kamay ni Danilo at ipinatong ito sa kanyang sariling dibdib, pagkatapos ay itinuro ang anak. “Danilo… wala akong ibang lalaki. Hinding-hindi ko magagawa ‘yun sa iyo. Mahal na mahal kita. Ang tinatago ko sa iyo… ang dahilan kung bakit ko ibinenta ang bahay… ay dahil kay Sofia.”
Natahimik si Danilo. Ang galit sa kanyang dibdib ay biglang napalitan ng matinding kaba. “Anong… anong ibig mong sabihin?”
Humugot ng malalim na hininga si Marissa, pinunasan ang mga luha, at kinuha ang isang makapal na folder mula sa ibabaw ng maliit na mesa sa gilid. Iniabot niya ito kay Danilo.
“Anim na buwan na ang nakalipas, nagreklamo si Sofia ng matinding pananakit ng ulo at panghihina ng katawan,” basag ang boses na kwento ni Marissa. “Dinala ko siya sa espesyalista. Ang sabi ng doktor… leukemia. Blood cancer, Danilo. Kailangan niya ng agarang chemotherapy, bone marrow testing, at sunud-sunod na operasyon sa isang malaking ospital dito sa Maynila para mailigtas ang buhay niya.”
NANLAMIG SI DANILO. Ang buong mundo ay parang tumigil sa pag-ikot.
“Tinawagan kita noon sa Dubai,” patuloy ni Marissa habang humihikbi, “pero nagkasabay kayo ng matinding problema sa trabaho noon, nag-aalsa kayo dahil tatlong buwan na kayong hindi pinapasahod ng amo mo, at natatakot akong dagdagan pa ang alalahanin mo roon. Ayokong mawalan ka ng pokus doon dahil baka mapahamak ka. Kaya… kaya gumawa ako ng paraan. Agad kong ibinenta ang bahay natin sa pinakamabilis na presyo kay Mang Tonio para lang maipagamot si Sofia. Ang lahat ng perang nakuha ko, pati ang perang pinapadala mo, ay naubos sa pagpapagamot niya.”
Binuklat ni Danilo ang folder. Bumulagta sa kanyang mga mata ang mga medical records, mga reseta ng mamahaling gamot, ang billing statement mula sa ospital, at ang certification na nagsasabing si Sofia ay sumasailalim sa matagumpay na huling bahagi ng chemotherapy at unti-unti nang gumagaling.
Tumulo ang mga luha ni Danilo—hindi na dahil sa galit o pagdududa, kundi dahil sa matinding pagsisisi at pagkaawa. Niyakap niya nang mahigpit si Marissa, ibinaon ang mukha sa balikat nito habang humahagulgol nang malakas.
“Patawarin mo ako, Marissa… patawarin mo ako,” iyak ni Danilo. “Nagduda ako sa iyo… akala ko… akala ko pinagpalit mo ako…”
“Naiintindihan ko, mahal ko,” sagot ni Marissa habang hinahagod ang likod ni Danilo. “Ang mahalaga, narito ka na. Kumpleto na ulit tayo.”
Lumapit si Sofia at niyakap ang kanilang dalawa. “Papa, huwag ka nang umiyak. Sabi ng doktor, magaling na raw po ako. Magkakasama na po ulit tayo.”
Inangat ni Danilo ang kanyang ulo, tiningnan ang asawa at anak, at ngumiti sa kabila ng mga luha. Ang akala niya ay trahedya at pagtataksil ang naghihintay sa kanya sa pag-uwi—iyon pala ay isang napakalaking pagsubok na nagpatunay ng katatagan ng kanilang pagmamahalan, at ang pinakamahalagang biyaya sa buong mundo: ang buhay at kaligtasan ng kanyang nag-iisang anak.