PART 3 (END)

Unti-unting nawala ang bigat sa dibdib ni Renato. Ang galit at pagdududa na naramdaman niya kanina sa tapat ng lumang bahay ay napalitan ng labis na paghanga at pag-ibig sa kanyang asawa. Tumayo siya, lumapit kay Liza, at mahigpit itong niyakap nang napakahigpit. Humagulgol na parang bata ang matipunong construction worker sa mga bisig ng kanyang asawa.

“Patawarin mo ako, Liza… patawarin mo ako kung nagduda agad ako sa iyo,” umiiyak na bulong ni Renato sa tainga ng asawa. “Akala ko… akala ko pinagpalit mo na ako.”

“Huwag mo nang isipin ‘yun, Renato. Ang mahalaga, tapos na ang limang taon. Nandito ka na, at buo na ulit tayo,” sagot ni Liza habang hinahagod ang likod ng asawa.

Kinaumagahan, maagang gumising si Renato. Subalit sa halip na mag-unat para maghanda sa pagpasok sa mabigat na trabaho sa ilalim ng init ng araw, lumabas siya sa malawak na terasa ng kanilang bagong bahay. Huminga siya ng malalim at sinabayan ang malamig na simoy ng hangin sa umaga. Wala na ang amoy ng semento at alikabok ng Riyadh. Ang tanging naamoy niya ay ang bago at malinis na simoy ng simula.

Makalipas ang ilang araw, pinuntahan nila si Nestor. Hindi upang saktan o pagalitan, kundi upang linisin ang gusot sa pamilya. Sa tulong ng perang natira sa huling sahod at bonus ni Renato, tuluyan nilang tinubos ang lumang bahay at lupa upang maibalik ito sa pangalan ni Renato, habang si Nestor naman ay binigyan nila ng leksyon at pagkakataong magbago sa pamamagitan ng pagpapatrabaho sa kanilang bagong grocery store bilang tagabantay at delivery man.

Hindi nagtagal, opisyal na ring inanunsyo ni Renato sa kanyang mga kasamahan sa Saudi sa pamamagitan ng isang maikling mensahe sa group chat na hindi na siya babalik doon.

“Tapos na ang kontrata ko sa abroad, mga bro. Oras na para magtrabaho para sa sarili kong pamilya, sa sarili nating lupa,” mensahe niya na sinamahan ng litrato nilang mag-anak sa harap ng LM Family Mart.

Lumipas ang mga buwan at tuluyang umunlad ang negosyo nila. Ang maliit na grocery store ay lumaki at naging wholesale supplier na rin sa kanilang buong barangay. Si Mika ay aktibo na sa klase at hindi na kailanman nagtanong kung kailanuuwi ang kanyang ama, dahil tuwing gabi, sabay-sabay na silang kumakain ng hapunan bilang isang buong pamilya.

Isang hapon, habang nag-aayos si Renato ng mga paninda sa estante, pumasok si Aling Nena na may dalang bagong lutong kakanin.

“O, Renato, kumusta naman ang buhay-maybahay ngayon? Mas mabigat ba ang semento sa Riyadh o ang pagiging negosyante rito?” nakangiting biro ng matanda.

Ngumiti si Renato, lumingon kay Liza na abala sa pag-aasikaso sa customer, at hinawakan ang kamay ng kanyang anak na tumatakbo papalapit sa kanya.

“Mas mabigat po ang sakripisyo sa abroad, Aling Nena. Pero mas matamis po pala ang bunga kapag sabay kayong naghirap ng taong mahal mo para sa kinabukasan ninyo,” sagot ni Renato.

At sa unang pagkakataon pagkatapos ng limang taong pagdurusa sa malayo, naramdaman ni Renato ang tunay na kahulugan ng pag-uwi—hindi lamang ang pagtuntong sa lupang sinilangan, kundi ang pagbabalik sa mga bisig ng pamilyang hinding-hindi na niya iiwan kailanman.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *